
وقتی از «جادو» و شعبدهبازی حرف میزنیم، بیشتر ما یاد کلاه شعبدهباز، ناپدید شدن اشیا و تردستهای روی صحنه میافتیم؛ اما پشت این نمایشهای به ظاهر فراطبیعی، یک دنیا علم روانشناسی، عصبپژوهی و خطای دید پنهان شده است. سایت علمی IFLScience در شماره ۴۱ مجله اختصاصی خود با عنوان CURIOUS، پروندهای ویژه با محوریت «The Science Of Magic» یا همان «علم جادو و شعبده» منتشر کرده که بهجای نگاه خرافی، با عینک علم سراغ این دنیای پررمز و راز میرود. لینکی که IFLScience منتشر کرده در واقع دروازهای است برای دسترسی به نسخه صوتی و PDF این شماره و مخاطب را دعوت میکند به اینکه جادو را نه بهعنوان معجزه، بلکه بهعنوان آزمایشگاه زنده مغز انسان تماشا کند.
در این شماره از CURIOUS توضیح داده میشود که چرا مغز ما اینقدر راحت فریب حقههای ساده میشود. شعبدهبازها با استفاده از تکنیکهای «هدایت توجه» یا همان misdirection، دقیقاً میدانند چشم و ذهن مخاطب در هر لحظه کجاست و چطور میشود آن را منحرف کرد. از طرف دیگر، ساختار بینایی ما طوری طراحی شده که در کسری از ثانیه، جزئیات بسیاری را نادیده میگیرد و این همان نقطهای است که جادوگران مدرن وارد بازی میشوند. در واقع، هر تردستی روی صحنه، یک آزمایش کوچک علوم شناختی است که ضعفهای سیستم پردازش اطلاعات در مغز انسان را به نمایش میگذارد.
در کنار این، مجله به تاریخچه جادو و نقش آن در فرهنگ و جامعه نیز سر میزند؛ از شعبدهبازان خیابانی تا ستارههای بزرگ صحنه که سالنهای چند هزارنفری را پر میکنند. یکی از ایدههای اصلی این شماره این است که «جادو»، دشمن علم نیست؛ بلکه ابزار فوقالعادهای برای توضیح مفاهیم پیچیده علمی به زبان ساده است. بسیاری از پژوهشگران علوم شناختی امروز با همکاری تردستهای حرفهای، آزمایشهایی طراحی میکنند تا بفهمند چطور مغز، واقعیت را میسازد و کجاها دچار خطا میشود.
IFLScience در این نسخه، علاوه بر مقالههای تحلیلی، نسخه صوتی (audio) را هم در اختیار مخاطبان قرار داده تا علاقهمندان بتوانند حین رانندگی، ورزش یا استراحت، با جهان جذاب «ساینس آف مجیک» همراه شوند. کاربر با وارد کردن ایمیل خود، به این محتوای اختصاصی دسترسی پیدا میکند و میتواند در کنار آن، عضو خبرنامه علمی سایت هم بشود. در نهایت، شماره ۴۱ CURIOUS یک دعوتنامه است برای اینکه دفعه بعد که شعبدهای میبینیم، بهجای فکر کردن به نیروهای ماورایی، از خودمان بپرسیم: «الان دقیقاً کدام بخش از مغزم بازی خورده است؟»