
برای نخستینبار در تاریخ اکتشافات فضایی، دانشمندان موفق شدهاند شواهد قطعی از وقوع رعدوبرق در مریخ را ثبت کنند؛ کشفی که میتواند نگاه ما به جو سیاره سرخ، پویاییهای آبوهوایی و حتی امکان زیست در گذشته دور مریخ را دگرگون کند. دادههای تازه توسط ابزار EMFISIS متعلق به مدارگرد MAVEN ناسا به دست آمدهاند؛ ابزاری که طی سالها، میدانهای الکتریکی و مغناطیسی مریخ را رصد میکند و اکنون توانسته سیگنالهایی مشخص و غیرقابلانکار از تخلیه الکتریکی در طوفانهای گردوغبار این سیاره ثبت کند.
از دههها پیش، دانشمندان حدس میزدند که طوفانهای غبار مریخ انرژی کافی برای ایجاد تخلیههای الکتریکی داشته باشند. گردوغبار معلق که در اثر اصطکاک بار الکتریکی پیدا میکند، میتواند به بارش الکتریسیته ساکن مشابه فرایندهای زمین منجر شود. اما تا امروز هیچ مدرک مستقیمی وجود نداشت تا این فرضیه تأیید شود. اکنون، MAVEN توانسته سیگنالهای الکترومغناطیسی خاصی را در هنگام عبور از بالای گردبادهای غبار (Dust Devils) و طوفانهای منطقهای مریخ ثبت کند؛ سیگنالهایی که الگوی آنها دقیقاً با تخلیههای الکتریکی طبیعی مطابقت دارد.
اهمیت این کشف تنها در اثبات وجود رعدوبرق نیست، بلکه در پیامدهای علمی گسترده آن است. اگر مریخ قادر به تولید تخلیه الکتریکی باشد، این تخلیهها میتوانند بر شیمی جو تأثیر بگذارند؛ درست مانند زمین، جایی که رعدوبرق نقش مهمی در تولید ترکیبات نیتروژندار دارد. برخی دانشمندان حتی معتقدند چنین فرایندهایی در گذشته مریخ میتوانسته بستر مناسبی برای واکنشهای پیشزیستی ایجاد کند. از سوی دیگر، وجود رعدوبرق میتواند برای مأموریتهای انسانی آینده چالش ایجاد کند، زیرا تخلیههای الکتریکی میتواند تجهیزات ارتباطی و الکترونیکی را تحت تأثیر قرار دهد.
طوفانهای مریخی بهطور ذاتی قدرتمندند. برخی از آنها میتوانند کل سیاره را طی هفتهها در غبار فرو ببرند؛ اتفاقی که در سال ۲۰۱۸ موجب از کار افتادن مریخنورد فرصت شد. اکنون مشخص شده که همین طوفانها نهتنها بصری و فیزیکی، بلکه الکتریکی هم هستند. این کشف همچنین توضیح میدهد که چرا برخی از دادههای قبلی مریخنوردها، شامل نوسانهای غیرعادی میدانهای الکتریکی، تا امروز قابل تفسیر نبودند.
دانشمندان انتظار دارند در مأموریتهای آینده، ابزارهای دقیقتری برای بررسی رعدوبرق مریخی نصب شود تا بتوان مکان، شدت و فراوانی این پدیده را بیشتر بررسی کرد. اگر این پدیده گسترده باشد، تصویری کاملاً تازه از «آبوهوای مریخ» ارائه خواهد داد؛ سیارهای که ظاهراً خشک، سرد و آرام به نظر میرسد، اما حالا معلوم شده درون طوفانهایش جوشوخروش الکتریکی جریان دارد.