
کاوشگر عظیم و پیشرفته JUICE، یکی از مهمترین مأموریتهای فضایی آژانس فضایی اروپا (ESA)، در مسیر طولانی و پیچیده خود بهسوی سیاره مشتری، توانسته یک هدف بسیار نادر را از فاصلهای میانستارهای ثبت کند: ستارهدنبالهدار 3I/ATLAS، جرمی که از خارج منظومه شمسی وارد همسایگی خورشید شده و یکی از معدود زائران میانستارهای است که تاکنون شناسایی شدهاند. این دنبالهدار، پس از «اومواموا» و «بوریسوف»، سومین جرم تأییدشده میانستارهای است و بررسی آن برای دانشمندان اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا مواد تشکیلدهندهاش از محیطی کاملاً متفاوت با زادگاه منظومه شمسی میآیند.
JUICE که در سال ۲۰۲۳ پرتاب شد، برای مطالعه قمرهای یخی مشتری—اروپا، گانیمد و کالیستو—طراحی شده است؛ قمرهایی که احتمال وجود اقیانوسهای زیرسطحی و حتی شرایط قابلزیست را در خود دارند. اما در مسیر چندسالهاش تا رسیدن به مشتری، این کاوشگر بارها از کنار اجسام مختلف عبور میکند و فرصتهای علمی جانبی ارزشمندی پیش میآورد. یکی از همین فرصتها، عبور دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS از میدان دید دوربینهای JUICE بود.
IFLScience گزارش میدهد که JUICE موفق شده در لحظهای نادر، از یک جرم میانستارهای در حال عبور تصویربرداری کند؛ اما خبر عجیب ماجرا این است که این تصاویر تا سال ۲۰۲۶ منتشر نخواهند شد. دلیل آن، ساختار زمانی مأموریت و برنامه کالیبراسیون ابزارهای تصویربرداری است. در فاز اولیه سفر، بخش بزرگی از دادهها برای مدیریت انرژی، محدودیتهای ارتباطی و تعیین اولویتها، در حافظه کاوشگر باقی میمانند و پس از عبور از مراحل خاص مأموریت به زمین ارسال میشوند.
اهمیت این تصاویر بسیار بالاست. اگر دادهها به اندازه کافی دقیق باشند، ممکن است بتوان ساختار سطحی، فعالیت گازی و ترکیبات شیمیایی دنبالهدار 3I/ATLAS را تحلیل کرد. چنین اطلاعاتی برای دانشمندان اخترشیمی و سیارهشناسی ارزش طلایی دارد؛ چرا که بررسی اجسام میانستارهای میتواند سرنخهایی درباره شکلگیری سیستمهای سیارهای در نقاط دوردست کهکشان ارائه بدهد.
این واقعه، نمونهای جذاب از این است که چگونه مأموریتهای بزرگ فضایی، حتی در حاشیه طرح اصلی خود، میتوانند دادههایی شگفتانگیز درباره جهان پیرامون ما ثبت کنند. JUICE همچنان سالها تا رسیدن به مقصد نهاییاش فاصله دارد، و دانشمندان انتظار دارند که این کاوشگر تا آن زمان نیز چندین فرصت علمی «اتفاقی» دیگر را شکار کند. حالا ما باید تا سال ۲۰۲۶ صبر کنیم تا ببینیم تصاویر این ملاقات میانستارهای دقیقاً چه رازهایی را آشکار میکنند.